SK
Kalwaria w Preszowie
Kalwaria nad miastem Preszów to barokowy kompleks ze wspaniałym widokiem i cennym wnętrzem. W przeszłości była uważana za drugą najpiękniejszą kalwarię na Węgrzech (po kalwarii w Bańskiej Szczawnicy).
Początki Kalwarii Preszowskiej są ściśle związane z rekatolizacją i jezuitami. Inicjatywa założenia Kalwarii wyszła od Towarzystwa Umierającego Chrystusa, założonego przez księży jezuitów na początku XVIII wieku. Budowa pierwszych budynków rozpoczęła się w 1720 roku i trwała do 1769 roku. Niektóre kaplice Drogi Krzyżowej były budowane jeszcze w XIX wieku, aż do 1893 roku.
Przełożony jezuitów jako pierwszy poświęcił kaplicę Chrystusa na Górze Oliwnej i krzyż jesienią 1721 r. Budowę prowadzono stopniowo przez kilkadziesiąt lat z funduszy miasta i darczyńców spośród mieszczan i okolicznej szlachty.
Cały kompleks Kalwarii składa się z kościoła Świętego Krzyża, czternastu kaplic Drogi Krzyżowej z kaplicą Świętych Schodów, katakumb i cmentarza.
Wszystkie kaplice mają podobny kształt ze szczytem ozdobionym ornamentami i herbem darczyńcy oraz półokrągłym łukowym portalem wejściowym z bogato zdobioną kratą. Na tle opisanej bryły wyróżnia się druga dominanta Kalwarii - Kaplica Świętych Schodów. Została ona zbudowana w 1765 r. na wzór kaplicy Sancta Scala w kościele laterańskim w Rzymie.
Budowę sfinansował książę litewski Radziwiłł, który jesienią 1764 r. przybył do Preszowa ze swoim dworem i osobistą gwardią (Kozakami). Zbudowanie kaplicy było wyrazem wdzięczności dla miasta za udzielenie mu azylu po przymusowej ucieczce z Polski. Na fasadzie nad wejściem znajduje się jego herb z inskrypcją o darowiźnie. Wnętrze wypełnia 28 stopni z miejscem na relikwie świętych, ołtarz z kamienną rzeźbą Piety i malowidłami ściennymi autorstwa ks. Trtina (2 poł. XVIII w.).
Równocześnie z kościołem i kaplicami założono cmentarz, który pierwotnie służył do pochówku darczyńców Kalwarii (Turčáni, Spléni, Sirmai, dr Paracelsus), a później także osób z pobliskich dzielnic miasta (Pod Kalváriou, Za Kalváriou), a także innych osób. Na cmentarzu znajduje się kilka interesujących i cennych artystycznie krypt arystokratycznych i mieszczańskich w stylu empire i historyzmu.
W 1836 r. pod kościołem zbudowano katakumby, służące jako grobowiec dla księży. Ich ściana z portalem wejściowym tworzy iluzję wału obronnego, gdy patrzy się na nie z miasta.
Źródło. Universum. 2006. Preszów. ISBN 80-89046-35-5., www.presov.sk, Wikipedia, www.gopresov.sk
Zdjęcie na okładce: Jano Štovka
ZOBACZ TAKŻE:
Muzeum Solivar, oddział Słowackiego Muzeum TechnicznegoPreszowski Solivar, czyli innymi słowy warzelnia soli, ma status narodowego zabytku kultury.
Muzeum Regionalne w Preszowie - Pałac RakoczegoNajpiękniejszy pałac miejski Górnych Węgier - taki tytuł nosił renesansowy budynek w najbardziej dochodowym miejscu Preszowa w czasie jego budowy w XVI wieku. Dziś mieści się w nim Muzeum Regionalne z bogatymi ekspozycjami, w tym największą kolekcją sprzętu strażackiego na Słowacji. 
Synagoga ortodoksyjna, PreszówSynagoga ortodoksyjna w Preszowie, zbudowana w 1898 r., jest ważnym zabytkiem kultury żydowskiej na Słowacji i można ją zwiedzać z przewodnikiem. 
Słowackie kopalnie opalu szlachetnegoSłowackie kopalnie opali, położone pomiędzy miejscowościami Červenica i Zlatá Baňa w Górach Slańskich, są najstarszymi tego typu kopalniami na świecie i jedynymi tego rodzaju w Europie. 
Zamek Szarysz
