SK
Kościół Franciszkanów, Preszów
Kościół Franciszkanów to barokowy jednonawowy kościół rzymskokatolicki z podwójną wieżą frontową, połączony z klasztorem od strony północnej. Poświęcony był św. Józefowi.
Około 1380 roku zakon karmelitów zbudował nowy kościół wraz z małym klasztorem na miejscu pierwotnego kościoła. Po opuszczeniu miasta przez zakonników w 1559 r. oba budynki przeszły pod zarząd miasta, które wykorzystywało klasztor do celów gospodarczych i obronnych w okresie reformacji.
Decyzją władcy Leopolda I w 1661 r. kościół i klasztor należały do zakonu franciszkanów z pobliskiej Nižnej Šebastovej. Ewangelicka rada miejska nie chciała jednak wpuścić franciszkanów do miasta nawet po kilku interwencjach monarchy. Udało im się to dopiero po zajęciu Preszowa przez wojsko w 1671 roku.
Dzięki pomocy finansowej barona Františka Klobušický'ego z Preszowa i baronowej Šóš z Solivaru wkrótce rozpoczęła się rekonstrukcja pierwotnie gotyckiego kościoła, a mianowicie prezbiterium i nawy kościoła, do którego między filarami dobudowano boczne kaplice. Cała fasada z dwiema bocznymi wieżami została zmodyfikowana zgodnie z modelem jezuickiego kościoła ll Gés w Rzymie. Bardziej rozległa przebudowa kościoła i klasztoru została przeprowadzona w latach 1708-1718 pod kierunkiem koszyckiego budowniczego Jana Tornyossiego. Finansowo wsparła ją rodzina Klobušicków.
Prace budowlane kontynuowano w późniejszym okresie, kiedy to w latach 1732-1735 fasadę kościoła uzupełniono stiukową dekoracją i czterema rzeźbami z piaskowca (1734). Rzeźby przedstawiały świętego Rocha, świętego Floriana, świętego Franciszka i świętego Antoniego. Nowe, bardziej rozległe prace budowlane w kościele przeprowadzono półtora wieku później, po wielkim pożarze w grudniu 1870 r., który zniszczył wnętrze kościoła, w tym ołtarz główny. Po kosztownej odbudowie, 3 grudnia 1888 r. wybuchł kolejny pożar, w którym spłonęły obie smukłe wieże kościoła. Pozostał jedynie korpus, który do dziś nie zmienił znacząco swojego wyglądu.
Franciszkański kościół posiada obecnie cztery ołtarze i ambonę. Ołtarz św. Antoniego Padewskiego pochodzi z 1719 r. Interesujący jest ołtarz Najświętszego Serca Jezusowego w centralnej kaplicy północnej, na którym widnieje emblemat z bocianem trzymającym kawałek złota.
Barokowa fasada z parą bocznych wieżprzyciąga uwagę zwiedzających. Portal wejściowy na parterze, flankowany przez wystające ze ściany filary, zwieńczony jest łamanym trójkątnym szczytem z herbem w barokowym ornamencie pośrodku. Powyżej znajduje się smukłe potrójne półokrągłe okno, oddzielone od trzech mniejszych okien w górnej części fasady masywnym gzymsem. W bocznych przęsłach fasady kościoła znajdują się 4 nisze z posągami świętych klasztoru.
Wewnątrz kościoła znajdują się malowidła ścienne autorstwa Mikuláša Jordána. Autorem obrazu olejnego Świętej Rodziny na ołtarzu głównym jest franciszkanin Konrád Švestka, który przedstawił pierwotną formę ołtarza przed jego zniszczeniem w XIX wieku za pomocą iluzorycznego muralu na ścianie za ołtarzem.
W krypcie kościoła pochowani są mnisi.
Źródło. Universum. 2006. Preszów. ISBN 80-89046-35-5., www.presov.sk
Zdjęcie tytułowe: Jano Štovka, MQEP
