Zegar słoneczny w Zborovie

We wsi Zoborov (powiat Bardejov) można znaleźć pionowy zegar słoneczny.

Znajdują się one na zrekonstruowanym dworze rodziny Rakoci oraz na dworskim kościele św. Zofii i św. Jana Nepomucena. Zegar jest kompletny z nieco startą farbą. Na wstędze znajduje się tarcza z rzymskimi cyframi od IX do V, czyli od godziny ósmej rano do piątej po południu. Wskazówka umieszczona jest jako nos metalowego słońca. Poniżej zegara znajduje się napis ANNO 2017. Zegar słoneczny jest bardzo dobrze widoczny na białym tle fasady dworu.

Dwór Rakoci

Około połowy XVI wieku rodzina Šerédy zbudowała wczesnorenesansowy dwór (jednopiętrowy blok z ukośnymi filarami w rogach) w Zborovie, niedaleko Hradca Králové. Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z czasów jego renowacji (1593 r.). Państwo węgierskie kupiło go w 1907 r. na potrzeby administracji leśnej w Zborovie. Został uszkodzony podczas I wojny światowej. Po 1918 r. był własnością Państwowej Administracji Leśnej, która go odbudowała. Był wykorzystywany do celów administracyjnych, w drugiej połowie XX wieku górne piętro było wykorzystywane jako część mieszkalna. Spłonął na początku września 1969 r. i od tego czasu pozostaje ruiną. Stowarzyszenie na rzecz ratowania zamku Zborov jest obecnie zaangażowane w jego odbudowę. W pierwszej tercji XVII wieku (około 1620 roku) rodzina Rakoci zbudowała w Zborovie późnorenesansowy dwór z dwoma skrzydłami i dwiema wieżami. Został on hojnie przebudowany (1660 r.), a następnie (1795 r.) rozbudowany.

Pod koniec XIX wieku węgierskie Królewskie Ministerstwo Rolnictwa założyło w jego części szkołę z internatem dla dzieci i sierot pracowników leśnych. W wyniku pożaru gorzelni (na północ od dworu) 25 kwietnia 1914 r. spłonął nie tylko dwór i archiwum, ale także przyległy kościół. Latem 1914 r. budynek otrzymał prowizoryczny dach, ale walki wiosną 1915 r. go uszkodziły. Po zakończeniu walk przykryto go prowizorycznym dachem, ale wichura go zmiotła (1919 r.) i od tego czasu powoli zamieniał się w ruinę. Na początku lat czterdziestych XX wieku rada miejska dzielnicy (przy wsparciu lokalnej organizacji HSĽS) zwróciła się do Ministerstwa Gospodarki o pozwolenie na rozbiórkę budynku jako źródła materiałów budowlanych dla okolicznych mieszkańców. Pozostałości ostatnich ścian dworu pokryte zdemontowanym materiałem i częściowo zawalone piwnice stały jeszcze na początku lat 60-tych, kiedy to zostały ostatecznie usunięte ze względów bezpieczeństwa.

Kościół św. Zofii został zbudowany w stylu późnorenesansowym około 1640 r. przez Zofię Bátori, żonę Jerzego II, która dobudowała go do dworu. Rakoczego i matkę Franciszka I. Trzypiętrowy budynek z parą wież na wschodniej fasadzie został przebudowany w stylu barokowym w 1731 roku. Pożar w dniu 25 kwietnia 1914 r. stopił dwa dzwony kościelne i zniszczył zegar na południowej wieży. Wnętrze kościoła pozostało prawie nienaruszone, ale walki w kwietniu i maju 1915 r. poważnie go uszkodziły. Dewastacja była kontynuowana latem 1919 r., kiedy silne wiatry zniszczyły prowizoryczne zadaszenie, a ulewne deszcze spowodowały zawalenie się sklepienia.

Źródło tekstu:dromedar.seznam.sk, Lucia Mihoková

Źródło zdjęć: Lucia Mihoková